Niewydanie paragonu fiskalnego przez sprzedawcę to temat, który budzi wiele kontrowersji i wątpliwości zarówno wśród przedsiębiorców, jak i klientów. Obowiązek wydawania paragonów jest ściśle regulowany przepisami prawa, a niedopełnienie tego obowiązku może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych. W artykule omówimy, jakie kary grożą za niewydanie paragonu, jakie są obowiązki sprzedawców oraz jakie przepisy regulują te kwestie w 2025 roku.
Dlaczego paragon jest tak ważny?
Paragon fiskalny to nie tylko dowód zakupu, ale również istotny element systemu podatkowego. Stanowi potwierdzenie, że sprzedawca odprowadził należny podatek do budżetu państwa. Dla klienta jest to także dokument umożliwiający złożenie reklamacji lub dochodzenie swoich praw w przypadku sporu ze sprzedawcą. Wydanie paragonu jest więc obowiązkiem, który ma znaczenie zarówno dla państwa, jak i dla konsumenta.
Warto podkreślić, że zgodnie z przepisami, sprzedawca musi wystawić i wydać paragon niezależnie od tego, czy klient wyraził chęć jego przyjęcia. Nawet jeśli kupujący odmawia odebrania paragonu, sprzedawca musi go wystawić i przechowywać w swojej dokumentacji.
Jakie kary grożą za niewydanie paragonu?
Niewydanie paragonu fiskalnego przez sprzedawcę może zostać zakwalifikowane jako wykroczenie skarbowe lub przestępstwo skarbowe, w zależności od okoliczności i skali przewinienia. Zgodnie z art. 62 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, za niewystawienie lub niewydanie paragonu grozi kara grzywny do 180 stawek dziennych. Wysokość jednej stawki dziennej zależy od minimalnego wynagrodzenia i może wynosić od 1/30 do 400-krotności tej kwoty.
Mandaty za wykroczenie skarbowe
W przypadku wykroczeń skarbowych, grzywna może wynosić od 1/10 do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. W 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4300 zł, co oznacza, że grzywna może sięgać od 430 zł do 86 000 zł. Mandat karny może być również nałożony w wysokości do pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia, czyli do 21 500 zł.
- Minimalna kara grzywny za wykroczenie skarbowe wynosi 430 zł,
- maksymalna kara grzywny za wykroczenie skarbowe to 86 000 zł,
- mandat karny może wynosić maksymalnie 21 500 zł.
Przestępstwo skarbowe
Jeśli niewydanie paragonu zostanie uznane za przestępstwo skarbowe, kara może być znacznie surowsza. Maksymalna grzywna wynosi w takim przypadku 180 stawek dziennych, co przy najwyższej stawce dziennej może sięgać nawet kilku milionów złotych. Warto jednak zaznaczyć, że sąd ustala wysokość stawki dziennej, biorąc pod uwagę dochody sprawcy, jego sytuację majątkową i możliwości zarobkowe.
Obowiązki sprzedawcy w zakresie wydawania paragonów
Sprzedawcy są zobowiązani do ewidencjonowania każdej transakcji przy użyciu kasy fiskalnej i wydawania paragonu fiskalnego. Obowiązek ten dotyczy zarówno sprzedaży stacjonarnej, jak i internetowej. Paragon powinien być wydany w momencie przyjęcia płatności, niezależnie od formy zapłaty (gotówka, karta, przelew itp.).
Paragony elektroniczne
Od września 2023 roku w Polsce wprowadzono system e-paragonów, który umożliwia wydawanie paragonów w formie elektronicznej. System ten składa się z kasy rejestrującej, oprogramowania HUBa Paragonowego oraz darmowej aplikacji e-Paragony. Dzięki temu rozwiązaniu klienci mogą przechowywać wszystkie paragony w jednym miejscu – na swoim telefonie. Wydawanie e-paragonów jest możliwe tylko z kas rejestrujących najnowszego typu, tj. kas online lub kas wirtualnych.
Jakie są konsekwencje niewydania paragonu?
Niewydanie paragonu może prowadzić do różnorodnych konsekwencji, w tym:
- nałożenia mandatu karnego przez inspektorów kontroli skarbowej,
- wszczęcia postępowania karnego skarbowego,
- konieczności zapłaty grzywny, której wysokość zależy od kwalifikacji czynu,
- utraty zaufania klientów i negatywnego wpływu na wizerunek firmy.
Przykłady sytuacji
Przykład 1: Sprzedawca w sklepie stacjonarnym zapomniał wydać paragon klientowi. Podczas kontroli skarbowej inspektorzy nałożyli na niego mandat w wysokości 500 zł. Sprzedawca przyjął mandat, aby uniknąć dalszych konsekwencji.
Przykład 2: Przedsiębiorca prowadzący sprzedaż internetową nie wystawił paragonu za kilka transakcji. W wyniku kontroli skarbowej sprawa została skierowana do sądu, który nałożył na niego grzywnę w wysokości 10 000 zł.
Jak uniknąć kar za niewydanie paragonu?
Aby uniknąć kar za niewydanie paragonu, sprzedawcy powinni przestrzegać kilku podstawowych zasad:
- regularnie szkolić pracowników w zakresie obsługi kas fiskalnych,
- zapewnić sprawność techniczną kas rejestrujących,
- prowadzić ewidencję sprzedaży zgodnie z obowiązującymi przepisami,
- wydawać paragony każdemu klientowi, niezależnie od jego woli ich przyjęcia.
W przypadku awarii kasy fiskalnej sprzedaż powinna zostać wstrzymana do czasu jej naprawy lub należy skorzystać z kasy rezerwowej, jeśli przedsiębiorca taką posiada. Niedopuszczalne jest prowadzenie sprzedaży bez ewidencjonowania jej na kasie fiskalnej.
Co zrobić w przypadku otrzymania mandatu?
Jeśli sprzedawca otrzymał mandat za niewydanie paragonu, ma prawo odmówić jego przyjęcia. W takim przypadku sprawa zostanie rozpatrzona na zasadach ogólnych, co może wiązać się z wyższą karą. Warto jednak pamiętać, że odmowa przyjęcia mandatu powinna być dobrze uzasadniona i poparta dowodami, które mogą działać na korzyść sprzedawcy.
Sprzedawca, który nie wydał paragonu, może uniknąć kary, jeśli udowodni, że był to incydentalny błąd, a nie celowe działanie na szkodę skarbu państwa.
Podsumowując, wydawanie paragonów to obowiązek każdego sprzedawcy, który ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania systemu podatkowego i ochrony praw konsumentów. Przestrzeganie przepisów w tym zakresie pozwala uniknąć kar i budować zaufanie klientów.
Co warto zapamietać?:
- Obowiązek wydawania paragonów fiskalnych dotyczy wszystkich sprzedawców, niezależnie od formy sprzedaży (stacjonarna i internetowa).
- Kary za niewydanie paragonu mogą wynosić od 430 zł do 86 000 zł w przypadku wykroczeń skarbowych oraz do kilku milionów złotych w przypadku przestępstw skarbowych.
- Od września 2023 roku wprowadzono system e-paragonów, umożliwiający wydawanie paragonów w formie elektronicznej.
- Aby uniknąć kar, sprzedawcy powinni szkolić pracowników, zapewnić sprawność kas fiskalnych oraz wydawać paragony każdemu klientowi.
- W przypadku otrzymania mandatu, sprzedawca ma prawo odmówić jego przyjęcia, co może prowadzić do dalszego postępowania.
