Ile jest wart dolar amerykański? Kurs, prognozy, opłacalność

Zastanawiasz się, ile dziś realnie wart jest dolar amerykański i czy w ogóle opłaca się go trzymać? Szukasz prostego wyjaśnienia, od czego zależy kurs dolara do złotego i skąd biorą się gwałtowne wahania? Z tego tekstu dowiesz się, jak patrzeć na kurs dolara, co mówią historyczne dane oraz kiedy rozważenie oszczędzania w USD może mieć sens.

Co oznacza wartość dolara amerykańskiego?

Wartość dolar amerykański ma kilka warstw. Z jednej strony jest kurs wymiany wobec innych walut, na przykład kurs USD/PLN, który widzisz w kantorze. Z drugiej strony liczy się siła nabywcza, czyli to, ile dóbr i usług kupisz za jednego dolara w czasie.

Dolar jest walutą oficjalną nie tylko w Stanach Zjednoczonych. Używają go także między innymi Panama, Ekwador, Salwador, Timor Wschodni, Wyspy Marshalla, Mikronezja czy Puerto Rico. Ten proces określa się jako dolaryzacja, bo państwo rezygnuje z własnego pieniądza na rzecz USD. Szerokie wykorzystanie dolara powoduje, że jego kurs wpływa na ceny i decyzje inwestorów na całym świecie.

Nominalny kurs a siła nabywcza

Kiedy patrzysz na tablicę w kantorze, widzisz cenę jednego dolara wyrażoną w złotych. To wartość nominalna. Nie mówi ona jednak, czy za tego dolara kupisz dziś więcej czy mniej niż kilkadziesiąt lat temu. Tu potrzebne jest spojrzenie na realną wartość, powiązaną z inflacją w USA.

Amerykański indeks cen konsumpcyjnych CPI pokazuje, jak zmieniały się ceny towarów i usług od 1913 roku. Dane historyczne sięgające aż do 1774 roku pozwalają porównać siłę nabywczą sprzed ponad dwóch wieków z obecną. Wynik może zaskakiwać wielu inwestorów.

Według szacunków ekonomistów siła nabywcza 1 dolara z XXI wieku odpowiada mniej więcej 0,034 dolara z 1774 roku, czyli jest niemal 30 razy niższa.

Taki spadek wynika głównie z inflacji. Ceny stopniowo rosną, więc ta sama kwota kupuje coraz mniej. Jednocześnie dolar pozostaje jedną z najważniejszych walut rezerwowych na świecie, co częściowo równoważy ten długoterminowy spadek w oczach inwestorów.

Rola dolara w gospodarce światowej

Dolar jest podstawową walutą w handlu międzynarodowym. Przez lata większość transakcji ropą naftową była rozliczana właśnie w USD. To budowało specjalną pozycję tej waluty w systemie finansowym i wzmacniało popyt na amerykańskie aktywa.

W ostatnich latach część krajów, takich jak Iran, Chiny czy Wenezuela, zaczęła rozliczać część transakcji w innych walutach. Równocześnie Rosja i inne państwa ograniczają swoje rezerwy walutowe w dolarze. Te ruchy osłabiają dawny monopol USD jako jedynej oczywistej waluty rozliczeniowej, choć nadal pozostaje on głównym punktem odniesienia dla rynków.

Jak kształtuje się kurs dolara do złotego?

Kurs dolara do złotego pokazuje, ile złotych trzeba zapłacić za 1 USD. Na tablicach kantorów widzisz zwykle dwie wartości: kurs kupna i sprzedaży. Między nimi jest tzw. spread, na którym zarabia kantor. Inne wartości pokazuje często NBP, a jeszcze inne serwisy finansowe prezentujące średni kurs rynkowy.

Czynniki wpływające na kurs USD/PLN

Kurs dolar do złotego zmienia się nawet kilka razy w ciągu minuty. Dzieje się tak, bo reaguje na wiele jednoczesnych sygnałów z gospodarki i polityki. W codziennej analizie szczególnie mocno działają te elementy:

• różnica stóp procentowych między Rezerwą Federalną a Narodowym Bankiem Polskim,
• dane z gospodarki USA i Polski, na przykład inflacja, bezrobocie, dynamika PKB,
• nastroje na globalnych rynkach akcji i obligacji,
• ceny surowców, zwłaszcza ropy naftowej i gazu,
• ryzyko geopolityczne, czyli konflikty, sankcje czy napięcia handlowe,
• przepływy kapitału dużych funduszy inwestycyjnych.

Gdy inwestorzy na świecie szukają bezpieczeństwa, zwykle rośnie zainteresowanie amerykańskimi obligacjami skarbowymi i samym dolarem. W chwilach euforii na rynkach akcji część kapitału odpływa do walut rynków wschodzących, w tym do złotego, co potrafi chwilowo osłabiać USD względem PLN.

Gdzie sprawdzać bieżący kurs dolara?

Osoba planująca zakup waluty powinna porównywać kilka źródeł. Oficjalny punkt odniesienia stanowi tabela kursów NBP, publikowana w dni robocze. Ten kurs nie jest jednak tym samym, który zobaczysz w kantorze, bo banki i kantory doliczają swoją marżę.

Przy planowaniu większej wymiany warto zerknąć na kantory internetowe. Mają one zwykle węższy spread niż tradycyjne punkty stacjonarne. Dla osób często podróżujących lub płacących w dolarach istotna jest też oferta banku i kursy stosowane do transakcji kartą. Różnice między tymi miejscami bywają większe niż dzienne wahania na rynku międzybankowym.

Czy dolar jest jeszcze „bezpieczną przystanią”?

Przez dziesięciolecia dolar uchodził za najważniejszą walutę „safe haven”. W czasie kryzysów finansowych kapitał płynął do amerykańskich obligacji skarbowych i do USD, co wzmacniało jego pozycję. Zmiany ostatnich lat pokazują jednak bardziej złożony obraz, bo rośnie rola złota oraz innych walut rezerwowych.

Zmiana rezerw walutowych i rola złota

Rosja, a także niektóre państwa Azji, zmniejszyły udział dolara w swoich rezerwach. Jednocześnie zwiększają zakupy złota, traktując je jako długoterminowy magazyn wartości. To częściowe odejście od jednej dominującej waluty do bardziej zróżnicowanego koszyka aktywów.

W przeszłości dolar był ściśle powiązany z kruszcem. Parytet złota z 1900 roku ustalono na 20,67 dolara za uncję, a w 1934 roku na 35 dolarów. W 1971 roku administracja Richarda Nixona ogłosiła odejście od wymienialności dolara na złoto, a w 1973 roku USD stał się w pełni płynny. Od tego momentu jego kurs zależy przede wszystkim od zaufania do gospodarki USA i polityki pieniężnej.

Porównanie wartości dolara do złota pokazuje, że od lat 70. XX wieku siła dolara wobec kruszcu spadła około 40 razy, podczas gdy w ujęciu inflacyjnym w tym samym okresie spadek wyniósł około 6 razy.

Tak duża różnica wynika z dwóch procesów. Z jednej strony rosną ceny dóbr konsumpcyjnych, z drugiej złoto zyskało dodatkową premię jako zabezpieczenie przed ryzykiem systemowym. Dolar nadal pozostaje środkiem rozliczeń, lecz część inwestorów sięga po fizyczny kruszec jako przeciwwagę.

Dolar a inflacja w USA

Inflacja w Stanach Zjednoczonych kształtuje realną wartość dolara. Dane historyczne pokazują, że w poszczególnych dekadach tempo wzrostu cen potrafiło się mocno różnić. Wyraźne skoki widać między innymi w latach 70., 80. i po kryzysie finansowym z 2008 roku.

Tabela siły nabywczej przygotowana dla gospodarki USA pokazuje, że 1 dolar z 1970 roku odpowiada około 0,20 dolara z 1774 roku. Z kolei 1 dolar z 2011 roku to około 0,034 dolara z 1774. Wniosek dla osoby oszczędzającej jest prosty: trzymanie dużych nadwyżek wyłącznie w gotówce, niezależnie od waluty, wiąże się z ryzykiem postępującej utraty wartości w długim okresie.

Czy trzymać oszczędności w dolarze?

Oszczędzający w Polsce coraz częściej zadają pytanie, czy część kapitału warto przenieść z PLN na USD. Nie ma na to jednej odpowiedzi. Dolar może być zabezpieczeniem przed osłabieniem złotego, ale niesie też ryzyko kursowe i zależność od polityki Rezerwy Federalnej.

Kiedy porównujesz możliwości lokowania środków, przydatne może być zestawienie kilku popularnych „magazynów wartości”. Prosty przykład pokazuje, jak różne są ich zalety i wady:

Dla wielu osób rozsądnym podejściem jest dywersyfikacja, czyli podział oszczędności między kilka walut i aktywów. Taki podział zmniejsza ryzyko, że jedno niekorzystne zdarzenie na rynku walutowym mocno uderzy w cały majątek. Zamiast stawiać wszystko na jedną walutę, część inwestorów wybiera mieszankę PLN, USD i innych aktywów.

Są sytuacje, w których posiadanie części środków w dolarze szczególnie często pojawia się w rekomendacjach doradców finansowych. Typowe przykłady wyglądają tak:

• planowanie studiów, pracy lub emigracji do kraju, gdzie płaci się głównie w dolarach,
• posiadanie zobowiązań w USD, na przykład kredytu lub najmu rozliczanego w tej walucie,
• inwestowanie na amerykańskiej giełdzie papierów wartościowych,
• regularne wyjazdy do państw Ameryki Środkowej, Południowej lub na Karaiby, gdzie dolar jest powszechnie akceptowany,
• chęć zabezpieczenia części portfela przed silnym osłabieniem złotego.

Trzeba przy tym pamiętać o kosztach wymiany walut i o ryzyku, że w momencie potrzebnej sprzedaży kurs USD/PLN będzie niekorzystny. Dla osoby o niskiej tolerancji na wahania bardziej komfortowy może być portfel, w którym dolar jest tylko dodatkiem, a nie główną częścią oszczędności.

Prognozy dla dolara – na co patrzą analitycy?

W prognozach dla kursu dolara analitycy rynkowi rzadko skupiają się na jednym czynniku. Zwracają uwagę na to, jak będzie zachowywać się gospodarka USA, jakie decyzje podejmie Rezerwa Federalna i jak zmieni się pozycja dolara w handlu międzynarodowym. Z tych elementów budują scenariusze na kolejne kwartały.

Polityka Rezerwy Federalnej

System Rezerwy Federalnej, czyli FED, pełni funkcję banku centralnego Stanów Zjednoczonych. Decyduje o stopach procentowych i o skali skupu aktywów. Każda zmiana stóp natychmiast odbija się na kursach walutowych, bo inwestorzy przeliczają opłacalność trzymania pieniędzy w dolarze.

Wyższe stopy procentowe zwiększają atrakcyjność amerykańskich obligacji. W takiej sytuacji część kapitału przepływa z innych walut do USD. Niższe stopy zmniejszają tę przewagę i sprzyjają przepływowi środków do walut krajów, które płacą wyższe odsetki. W raportach domów maklerskich często znajdziesz analizy, jak zmiany w komunikatach FED przekładają się na oczekiwania wobec przyszłych ruchów kursu.

Znaczenie dolara w handlu międzynarodowym

Kolejnym elementem, na który patrzą analitycy, jest udział dolara w fakturowaniu światowego handlu. Przez wiele lat USD dominował w rozliczeniach ropy naftowej i innych surowców energetycznych. Każda większa zmiana w tym obszarze wpływa na popyt na amerykańską walutę, bo kraje eksportujące i importujące ropę muszą utrzymywać rezerwy w tej samej walucie, w której wystawiają faktury.

Część nowych porozumień handlowych pojawia się dziś w euro, juanie lub w lokalnych walutach. Nie oznacza to nagłego końca roli dolara, ale raczej powolne kształtowanie bardziej zróżnicowanego systemu walutowego. Dla inwestora indywidualnego ważniejsze od pojedynczych nagłówków jest obserwowanie długich trendów i struktury rezerw walutowych publikowanych przez banki centralne.

Dolar pozostaje główną walutą rezerwową i rozliczeniową, choć jego udział w światowych rezerwach stopniowo maleje, a rośnie rola złota inwestycyjnego i innych walut.